มนุษย์ : กระบวนทัศน์ทางความเชื่อและความคิด

Human: the paradigm of belief and thought

  • ธีระพงษ์ มีไธสง
Keywords: มนุษย์, กระบวนทัศน์, ความเชื่อ, ความคิด, Human, the paradigm, belief, thought

Abstract

บทความนี้ พยายามหาคําตอบเกี่ยวกับมนุษย์ในหลากหลายมิติทั้งด้าน ศาสนาและปรัชญา เป็นคําถามเบื้องต้นที่สะท้อนให้เห็นความพยายามของมนุษย์ ที่หันมาสนใจและหาคําตอบเกี่ยวกับตนเอง จากการสํารวจกระบวนทัศน์ทางศาสนา และปรัชญา พบว่า พราหมณ์-ฮินดู คริสต์และอิสลาม อธิบายที่มาของมนุษย์ เชื่อมโยงกับระบบการสร้างจากสิ่งสูงสุด ส่วนศาสนาพุทธพยายามจะอธิบาย ในเชิงปฏิเสธแนวคิดดังกล่าว แต่ก็มีการกล่าวถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายพระเจ้าที่ เรียกว่าปฏิสนธิวิญญาณ แต่มีความต่างในแง่ที่ว่าปฏิสนธิวิญญาณเป็นสิ่งไม่เที่ยง ในขณะที่กระบวนทัศน์ทางปรัชญาพยายามจะหาคําตอบด้วยหลักเหตุผลผ่านทฤษฎี ใหม่ๆ แต่ก็ยังไม่สามารถจะตอบคําถามได้อย่างไม่มีข้อโต้แย้ง ส่วนในประเด็นที่ เกี่ยวกับเกี่ยวกับคําถามว่ามนุษย์ที่ดีควรเป็นอย่างไร ทั้งศาสนาและปรัชญาต่าง ให้คําตอบในลักษณะที่สอดคล้องกันว่ามนุษย์ควรมีหลักปฏิบัติที่มุ่งไปสู่สันติภาพ ทั้งในแง่ของปัจเจกและการอยู่ร่วมกันในสังคม

This article aims to seek answer for a question regarding human in the dimensions of religion and philosophy. Such question fundamentally reflects how human attempt to learn about themselves. Exploring religious and philosophical paradigms, it was evident that Hindu-Brahmin, Christianity and Islam describe the origin of man in relation to the system of creation of the ultimate being. On the other hand, Buddhism tries to explain such concept underlying the negativism aspect which indicates that origin of human is related to god-like soul which is called rebirth-consciousness. According to the concept of negativism, rebirth-consciousness is not eternal existence. Although the philosophical paradigms have tried to obtain such answer through reasoning new theories, there is still no single answer without critiques. In terms of answering the inquiry, “what constitutes good human beings”, both religions and philosophies give the similar response stating that good human beings should have individual peace and social cohesion.

Published
2018-06-29